«خسرو معتضد»، پژوهشگر و تاریخ‌نگار معاصر ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار سینماپرس، تفاوت جنگ‌های امروز با گذشته را در نقش تعیین‌کننده رسانه‌ها و سرعت انتقال اطلاعات دانست و اظهار داشت: این جنگ با همه جنگ‌های گذشته فرق دارد؛ دلیلش هم این است که ملت ایران، ملت قدیم نیست. در جنگ جهانی اول، جمعیت ایران حدود ۱۵ میلیون نفر بود و در جنگ جهانی دوم هم بخش زیادی از مردم بی‌سواد بودند، از دنیا خبر نداشتند و اساساً وسایل ارتباطی مثل امروز وجود نداشت. نه اینترنتی بود و نه ارتباطات لحظه‌ای. اما امروز اگر یک ساعت پیش اتفاقی در لندن رخ بدهد، شما همان لحظه از آن باخبر می‌شوید.

وی افزود: این جنگ از این جهت هم با جنگ‌های گذشته متفاوت است که در آن زمان، کسانی که جنگ را اداره می‌کردند، به هر حال بر اساس یک منطق و محاسبه عمل می‌کردند. مثلاً در جنگ جهانی اول، سلطان عثمانی و وزرایش یا فرماندهان ارتش، آدم‌های باتجربه‌ای بودند و برای ورود به ایران دلایل مشخصی داشتند؛ از جمله رقابت با انگلیس و روسیه. حتی آلمان‌ها هم در کرمانشاه ستاد فرماندهی داشتند که به رهبری یک مارشال اداره می‌شد و درباره آن اسناد و کتاب‌هایی هم وجود دارد. به هر حال، آن جنگ‌ها منطق و علتی داشتند.

معتضد با بیان این مطلب که امروز خوشبختانه از نظر فرهنگی و اطلاع‌رسانی، شرایط متفاوت است. ما می‌دانیم که بخش قابل توجهی از مردم آمریکا با این جنگ مخالف هستند؛ تصریح نمود: دیشب در فضای مجازی فیلم یک سرباز آمریکایی را دیدم که در بحرین مستقر بود. پشت سرش ساختمان‌های بمباران‌شده دیده می‌شد و با گریه می‌گفت: «مردم آمریکا، ما را نجات بدهید. ما را وارد جنگی کرده‌اند که هیچ ارتباطی به ما ندارد و اینجا داریم کشته می‌شویم.» این تصاویر در آمریکا منتشر می‌شود و مردم، پدرها و مادرها آن را می‌بینند.

او ادامه داد: جالب است که گفته می‌شود این نخستین جنگی است که از زمان استقلال آمریکا تاکنون، بخش بزرگی از افکار عمومی آن کشور با آن مخالف هستند؛ چون بسیاری معتقدند هیچ دلیل قانع‌کننده‌ای برای آن وجود ندارد.

این تاریخ‌نگار با اشاره به افزایش سطح آگاهی و دسترسی عمومی مردم به اطلاعات در دوران جمهوری اسلامی، بیان کرد: امروز مردم ایران هم با گذشته قابل مقایسه نیستند. جمعیت کشور حدود ۹۵ میلیون نفر است؛ هرچند آمار رسمی چند سالی به‌روز نشده و حتی بعضی منابع خارجی جمعیت ایران را ۹۷ میلیون نفر اعلام می‌کنند. بخش بزرگی از این جمعیت باسواد هستند، تعداد زیادی از دختران و پسران ما در دانشگاه‌ها تحصیل می‌کنند و تقریباً همه به اینترنت دسترسی دارند. مردم لحظه‌به‌لحظه در جریان وقایع قرار می‌گیرند؛ حتی پیش از آنکه رادیو یا تلویزیون خبری را اعلام کند.

وی تاکید کرد: این تفاوت بزرگی با گذشته است. مثلاً در زمان رضاشاه، بسیاری از مردم اصلاً نمی‌دانستند چه اتفاقی در کشور افتاده است. پدر خود من که اسیر جنگی بود، می‌گفت ما اصلاً خبر نداشتیم چه زمانی به ایران حمله شده است. اما امروز مردم آگاه‌اند و همه چیز را دنبال می‌کنند.

«خسرو معتضد» در پایان این گفت و گو در مورد عملکرد رسانه ملی در دوران جنگ و پس از جنگ تحمیلی رمضان، خاطرنشان ساخت: به نظر من عملکرد رسانه ملی قابل قبول بوده است. اخبار تقریباً به‌صورت لحظه‌ای منتشر می‌شد و از طرف دیگر، با وجود اینترنت و تلفن همراه، مردم هم‌زمان از منابع مختلف اخبار را دنبال می‌کردند. در تلویزیون هم کارشناسان و افراد باسواد حضور داشتند و تحلیل ارائه می‌کردند. برنامه‌هایی مثل «جریان» و چند برنامه دیگر هم تلاش می‌کردند ابعاد مختلف اتفاقات را برای مخاطبان توضیح دهند.